Ψήφισμα διαμαρτυρίας από την Αστρονομική Ένωση Σπάρτης «Διόσκουροι»

Αναγκαιότατο και αναντικατάστατο

το μάθημα της Αστρονομίας στο Λύκεια της χώρας

Ψήφισμα

Στην Αθήνα, στη Σχολή των Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου), συνήλθαμε στην ετήσια Συνέλευσή μας οι πρόεδροι και οι εκπρόσωποι των Διοικητικών Συμβουλίων των 21 Ερασιτεχνικών Σωματείων Αστρονομίας της Ελλάδος και μεταξύ των άλλων θεμάτων της ημερήσιας διάταξης, ασχοληθήκαμε εκτενώς με τη διδασκαλία του μαθήματος της Αστρονομίας στα Λύκεια της χώρας, αλλά και γενικώς με την αστρονομική παιδεία στην Ελλάδα.

Ύστερα από διεξοδική συζήτηση και έντονο προβληματισμό για τη φημολογούμενη κατάργηση του μαθήματος «Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής» από τα Λύκεια ή την αντικατάστασή του με άλλα υποδεέστερα εγχειρήματα καταλήξαμε στο ακόλουθο ψήφισμα.

Α. Διαπιστώσαμε ότι:

1. Το μάθημα «Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής» είναι ήδη πολύ υποβαθμισμένο στην Ελλάδα και διδάσκεται μόνο στην Β’ τάξη του Λυκείου και εκεί ως επιλεγόμενο, ενώ στις άλλες τάξεις και βαθμίδες της εκπαίδευσης τα αστρονομικά θέματα περιλαμβάνονται μόνο σποραδικά και τελείως επιφανειακά.

2. Το αντίθετο συμβαίνει στις χώρες του εξωτερικού, όπου η Αστρονομία διδάσκεται κανονικά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, ενώ παράλληλα η διδασκαλία της συνεπικουρείται από διάφορα αστρονομικά κέντρα και πλανητάρια, αλλά και Συλλόγους Ερασιτεχνών Αστρονόμων, που αφθονούν σε πολλές χώρες, ενώ πολλά σχολεία έχουν πρωτοποριακές σχετικές υποδομές.

3. Η Αστρονομία είναι μία από τις σπουδαιότερες επιστήμες, διότι συνυπάρχουν στους κόλπους της αρχές από πολλές άλλες επιστήμες, όπως π.χ. από τη φυσική, τα μαθηματικά, τη χημεία, τη βιολογία κ.ο.κ., ενώ περιέχει και χρησιμοποιεί πολυάριθμες θεωρίες, εγκατεσπαρμένες σε ποικίλα επιστημονικά πεδία.

4. Στην ελληνική αρχαιότητα το μάθημα της Αστρονομίας ήταν ένα από τα κύρια μαθήματα διδασκαλίας στους μαθητές, μαζί με την Αριθμητική, τη Γεωμετρία και τη Μουσική και αποτελούσαν, όλα μαζί, την περίφημη Τετρακτύ, των τεσσάρων αυτών μαθημάτων.

5. Παραγκωνίζονται οι συστάσεις διεθνών οργανισμών για ζητήματα εκπαίδευσης και ανάπτυξης, όπως π.χ. της UNESCO (2008): «Οι φυσικές επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική και η εκπαίδευση στα μαθηματικά είναι σημαντικά για αναπτυσσόμενες και αναπτυγμένες χώρες, ώστε… να μετάσχουν στην παγκόσμια οικονομία» και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2008) για την «…ενθάρρυνση της έφεσης των μαθητών στα μαθηματικά, τις επιστήμες και την τεχνολογία, με στόχο να εξοικειωθούν από νεαρή ηλικία με το επιστημονικό πνεύμα». Η Αστρονομία ως μία φυσική και μαθηματική επιστήμη παραγκωνίζεται κατάφωρα.

6. Μέσω της διδασκαλίας της Αστρονομίας οι μαθητές ενισχύουν ακόμη περισσότερο την αφαιρετική και συνθετική ικανότητά τους και οδηγούνται περαιτέρω στην επαύξηση της αυτογνωσίας τους και σε εμβριθέστερη γνώση του κόσμου τους. Ατενίζοντας δε τον έναστρο ουρανό άγονται σε φιλοσοφική θεώρηση της ζωής.

Β. Προτείνουμε στο Υπουργείο Παιδείας και στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο:

1. Όχι μόνο την παραμονή του μαθήματος στο Λύκειο, αλλά και την αναβάθμιση του μαθήματος «Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής», που διδάσκεται στη Β’ Λυκείου. Προτείνεται δε ένθερμα, να επανέλθει ως 2ωρο μάθημα διδασκαλίας, όπως ήταν στην αρχή της διαστημικής εποχής με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964.

2. Να γραφεί επειγόντως και απαραιτήτως, καινούργιο βιβλίο «Στοιχεία Αστρονομίας και Διαστημικής» της Β΄ Λυκείου, διότι εδώ και 12 χρόνια, που κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο, έχουν συντελεστεί ουσιώδεις και επαναστατικές ανακαλύψεις για τη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος, ιδιαίτερα με τη σκοτεινή ύλη, τη σκοτεινή ενέργεια, τους εξωπλανήτες και προ παντός με τα διαστημικά τηλεσκόπια, που στοχεύουν κατά κύριο λόγο στην απόδειξη της Μεγάλης Έκρηξης (Big Bang).

3. Τα θέματα της Αστρονομίας θα πρέπει επιπλέον να ενταχθούν και σε συναφή μαθήματα όλων των τάξεων και όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης (δηλ. τόσο στο Δημοτικό, όσο και στο Γυμνάσιο), διότι αποτελούν πόλο έλξης για τους μαθητές κάθε ηλικίας. Εξάλλου οι σύγχρονοι μαθητές του 21^ου αιώνα έχουν πολλές προσλαμβάνουσες παραστάσεις, από τις συχνές ειδήσεις για καινούργιες αστρονομικές ανακαλύψεις, από τα ντοκιμαντέρ που προβάλλονται στην τηλεόραση και από τον τύπο ή από άρθρα που είναι αναρτημένα στον Παγκόσμιο Ιστό (Internet).

4. Η διδασκαλία της Αστρονομίας στα σχολεία να γίνεται και με άλλους προσφορότερους τρόπους, όπως η αστροπαρατήρηση με γυμνό μάτι ή με τηλεσκόπια, με κατασκευές, ιχνογραφήσεις, θεατρικές παραστάσεις κ.λπ., ιδιαίτερα στα Δημοτικά Σχολεία.

Γ. Αποφασίζουμε:

1. Να καταστήσουμε ευρέως γνωστή την προθυμία μας και την πρόθεσή μας να είμαστε παρόντες σε κάθε προσπάθεια προς την κατεύθυνση της διάδοσης της αγάπης για την Αστρονομία στο ευρύ κοινό και κυρίως στη νεολαία και στα σχολεία, αξιοποιώντας τις γνώσεις, τον εξοπλισμό και την εμπειρία των μελών της ερασιτεχνικής αστρονομικής κοινότητας, με τη διοργάνωση ενημερωτικών συναντήσεων, ομαδικών παρατηρήσεων του ουρανού και των φαινομένων του και λοιπών εκδηλώσεων, που αποβλέπουν στην επίτευξη του ως άνω σκοπού.

2. Να κάνουμε συνεχώς και ακατάπαυστα έντονα διαβήματα προς τις αρχές της πολιτείας, την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, τους βουλευτές και γενικά προς όλους τους παράγοντες της πολιτικής ζωής, για την παραμονή του μαθήματος της Αστρονομίας στα Λύκεια της χώρας και την αναβάθμισή του.

3. Να ενημερώσουμε όλους τους Έλληνες για την διαχρονική παρουσία του μαθήματος της Αστρονομίας σε όλα τα αναλυτικά προγράμματα της ελληνικής εκπαίδευσης.

4. Να ενεργήσουμε με κάθε θεμιτό μέσο, ώστε τα σύγχρονα επιτεύγματα της διαστημικής επιστήμης και οι τελευταίες ανακαλύψεις της μοντέρνας Αστρονομίας, να γίνουν προσιτά στους μαθητές, τους καθηγητές και το ευρύτερο κοινό. Με αυτόν τον τρόπο θα εδραιωθεί στη συνείδηση της πολιτείας και της κοινωνίας γενικότερα, η αναγκαιότητα και η μοναδικότητα του μαθήματος της Αστρονομίας στα σχολεία, διότι αποτελεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό και εξόχως ενδιαφέρον μάθημα για τους μαθητές, αφού προωθεί την κριτική σκέψη τους, ανοίγει νέους ορίζοντες σ’ αυτούς, ενώ παράλληλα αναπτερώνει το ηθικό τους με την ενατένιση του μεγαλείου του απέραντου Σύμπαντος.

Προσυπογράφουμε το παραπάνω ψήφισμα (κατά αλφαβητική σειρά Σωματείων):

α/α	Επώνυμο	Όνομα	Σωματείο	Πόλη
1.	Γιώσας	Απόστολος	«ΑΣτροπύλη»	Σέρρες
2.	Παπαναστασίου	Ευθύμιος	Αστρονομική & Αστροφυσική Εταιρεία Δ. Ελλάδος	Αγρίνιο
3.	Κατσίχτης	Παναγιώτης	Αστρονομική Ένωση Σπάρτης «Διός Κούροι»	Σπάρτη
4.	Οικονόμου	Δημήτριος	Αστρονομική Εταιρεία	Χαλκίδα
5.	Ζαφειρόπουλος	Βασίλειος	Αστρονομική Εταιρεία «Ωρίων»	Πάτρα
6.	Τσιορμπατζής	Δανιήλ	Αστρονομική Εταιρεία Βορείου Αιγαίου	Λέσβος
7.	Λιντοβόης	Κων/τίνος	Αστρονομική Εταιρεία Κέρκυρας	Κέρκυρα
8.	Πιζάνιας	Μάριος	Αστρονομικός Φοιτητικός Σύνδεσμος Αθηνών	Αθήνα
9.	Κλειδής	Στέλιος	Ελληνική Αστρονομική Ένωση	Αθήνα
10.	Μπίσμπας	Θωμάς	Εταιρεία Αστρονομίας & Διαστήματος (Παράρτημα)	Κατερίνη
11.	Ξενάκης	Νικόλαος	Εταιρεία Αστρονομίας & Διαστήματος (Παράρτημα)	Κάσος
12.	Παντελίδης	Αντώνιος	Εταιρεία Αστρονομίας & Διαστήματος (Παράρτημα)	Φλώρινα
13.	Τομπουλίδης	Χαρίτων	Εταιρεία Αστρονομίας & Διαστήματος (Παράρτημα)	Νάουσα
14.	Χατζηανδρέου	Λεονάρδος	Εταιρεία Αστρονομίας & Διαστήματος (Παράρτημα)	Νάξος
15.	Μαυρομμάτης	Κων/τίνος	Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος	Βόλος
16.	Ίτσιος	Αντώνιος	Όμιλος Φίλων της Αστρονομίας	Θεσσαλονίκη
17.	Δογραμματζίδης	Μιχαήλ	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας «Πήγασος»	Δράμα
18.	Παπαδημόπουλος	Δημήτριος	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Αργολίδας	Ναύπλιο
19.	Σφήκας	Γεώργιος	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Φθιώτιδας	Υπάτη
20.	Στρίκης	Ιάκωβος	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας	Αθήνα
21.	Πρασόπουλος	Δημήτριος	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Θράκης	Αλεξ/πολη
22.	Σωτηρόπουλος	Χρήστος	Σύλλογος Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Κρήτης	Χανιά
23.	Σαμανόπουλος	Φίλιππος	Σύλλογος Ηλιακών και Πλανητικών Παρατηρητών	Καστοριά