Του Προφήτη Ηλία.. Μια σημαδιακή μέρα.. και η Ανάβαση στην Πυραμίδα του Ταϋγέτου…

Είναι θεσμός, έθιμο ή ακόμα και ένα προσωπικό στοίχημα για τον καθένα ξεχωριστά.

Κάθε χρόνο του Προφήτη Ηλία στην Σπάρτη και στην ευρύτερη περιοχή της Λακωνίας παρέες φίλων, ερασιτέχνες πεζοπόροι, οργανωμένοι ορειβάτες ακόμα και τουρίστες που θέλουν να δουν τον «κόσμο» από ψιλά ξεκινάνε την πορεία προς την υψηλότερη κορυφή του αρσενικού βουνού. Του Ταϋγέτου. Εκεί που στέκεται η πιο όμορφη και γνωστή φυσική πυραμίδα της χώρας. Στην κορυφή του Αϊ Λιά όπως το λένε οι ντόπιοι σε ύψος 2.407 μέτρων

Φεύγοντας από τα τσιμέντα της πόλης φτάνεις με το αυτοκίνητο μέχρι το καταφύγιο του Ταϋγέτου και από εκεί ξεκινάς την άνοδο για την κορυφή με τα πόδια. Οι πιο γρήγοροι φτάνουν μέσα σε 1.30 ώρα. Οι πιο χαλαροί σε 3-4 ώρες ακολουθώντας το γνωστό μονοπάτι.

Περνώντας το σημείο «πόρτες» είναι σαν να φτάνεις στην τελική ευθεία. Φτάνεις στην κορυφή, προσκυνάς την πέτρινη εικόνα του προφήτη Ηλία και ανάβεις ένα κεράκι στον προφήτη των βουνών. Το εκκλησάκι που λειτουργεί μια φορά τον χρόνο.

Η μορφή της κορυφής του Ταϋγέτου με τον σχηματισμό της Πυραμίδας, όσο όμορφη και αν είναι στην θέα της, άλλο τόσο ανεξήγητη στην δημιουργία της.

Μύθοι έχουν κατά καιρούς αναφερθεί στην ιδέα που είχαν οι Αιγύπτιοι για να δημιουργήσουν τις δικές τους πυραμίδες. Άλλοι μιλούν για σύγκληση με την Ακρόπολη και το μαντείο των Δελφών στους Αρχαίους χρόνους. Όπως και να έχει πέρα από την ομορφιά ως φυσικό τοπίο, πέρα από τους μύθους, πέρα από την Άγια παρουσία στο εξωκλήσι… υπάρχει και κάτι πιο πέρα από όλα αυτά..

Κάτι που ακόμα και σήμερα.. μιλά για τις πιο σημαδιακές ημέρες και γιορτές.

Κάπου χαμηλότερα από την Κορυφή αποφάσισε να αφήσει αυτόν τον κόσμο και ο καθηγητής Δημήτρης Λιαντίνης. Ιούλιο μήνα κοντά του Αι Λιός είχε «παραγγείλει» στους δικούς του να τον βρουν στην θέση που τους είχε υποδείξει αλλά γνωρίζοντας οι οικείοι του ότι του Αι Λιός ανεβαίνει κόσμος το έκαναν λίγες ημέρες νωρίτερα.

20 Ιουλίου ήταν ημέρα Σάββατο το 1974 όταν οι Τούρκοι μπήκαν στην Κύπρο για να αιματοκυλήσουν την Μεγαλόνησο.

Ακόμα πιο παλιά υπάρχουν οι παραδόσεις που κρατάνε ως σήμερα.

Λέει μια από τις παραδόσεις  πως «οι βροχές και τα αστροπελέκια απ αυτόν γίνονται. Ξαπλώνει στα σύννεφα και κοιμάται, όταν είναι να καλοσυνέψει ο καιρός. Μα όταν είναι για νερό , τρέχει με την άμαξά  του στον ουρανό και για αυτό βροντάει …Όταν βροντάει , είναι που με το πύρινο αμάξι του κυνηγάει τη Λάμια να τη σκοτώσει , για να μην καταστρέψει τα σπαρτά των ανθρώπων. Οι αστραπές που πέφτουνε τότες είναι οι πύρινες σαϊτιές που ρίχνει στη Λάμια ο άγιος. »

Ένας άλλος μύθος λέει πως ο προφήτης Ηλίας ήταν ναυτικός .Ταξίδευε χρόνια πολλά κι είχε γνωρίσει όλον τον κόσμο από την μια του άκρη ως την άλλη και κάποτε κουράστηκε. Θέλησε τότε να κατοικήσει σ ένα μέρος που οι άνθρωποι δεν ήξεραν  τίποτα για την θάλασσα. Πήρε λοιπόν ένα κουπί και σαν άλλος Οδυσσέας, άρχισε να πηγαίνει σε διάφορα μέρη. Ρωτούσε όποιους συναντούσε τι ήταν αυτό που κρατούσε. Όσο του απαντούσαν « κουπί » τραβούσε ψηλότερα, μέχρις που έφτασε στην κορυφή ενός βουνού που του απάντησαν πως κρατούσε « ξύλο». Τότε κατάλαβε πως σ΄ αυτό το μέρος δεν γνώριζαν τίποτα για την θάλασσα κι έτσι ο άγιος έμεινε μόνιμα εκεί.

Μια τρίτη παράδοση  θέλει τον Προφήτη Ηλία να ταυτίζεται με τον Ήλιο. Ηλίας – Ήλιος μια σύγχυση μεταξύ αρχαιότητας και χριστιανισμού. Στην αρχαιότητα ο Ήλιος ταυτιζόταν με τον Δία , που ως θεός των μετεωρολογικών  φαινομένων λατρευόταν πάνω στις βουνοκορφές. Επειδή λοιπόν ο Ήλιος , όταν ανατέλλει , φαίνεται ν΄ανεβαίνει λαμπρός από τις κορυφές που φωτίζει πρώτες με τις ακτίνες του , αλλά και ο θεός που σηκώνει την κακοκαιρία στη διάρκεια των καταιγίδων , θεωρήθηκε ότι η λατρεία και του αγίου Ηλία θα γινόταν στις κορυφές των βουνών.

Αυτή την μέρα πολλά γίνονταν  τα παλιά τα χρόνια και πολλά δεν γίνονταν.

Πρώτα απ΄όλα δεν δούλευαν στα χωράφια τους οι γεωργοί, ούτε στ αλώνια, ούτε στους λαχανόκηπους. Είναι γνωστή η ιστορία με το «Βουλισμένο Αλώνι» στον παλιό εθνικό δρόμο Ηρακλείου – Ρεθύμνης  με την εντυπωσιακή δολίνη (βαθιά λακκούβα, που σχηματίζεται , κατά κανόνα, από την υπονόμευση του εδάφους σε κάποια σημεία σε περιοχές με ασβεστολιθικά πετρώματα). Λένε πως ένα αλώνι υπήρχε εκεί που σήμερα βρίσκεται το βούλιασμα. Ο ιδιοκτήτης του επέμενε να αλωνίζει την ημέρα του Προφήτη Ηλία ενώ  ήξερε πως ήταν πολύ μεγάλη γιορτή και ο άγιος θα θύμωνε .Ξαφνικά  η γη υποχώρησε συμπαρασύροντας  τον ίδιο, το ζευγάρι του , τα στάχυα και φυσικά το αλώνι…

Τα παρατηρήματα τούτη την μέρα επίσης πολλά. Συνήθιζαν οι άνθρωποι να παρατηρούν το μεσημέρι τον ουρανό αν ήταν καθαρός ο χειμώνας θα ήταν μαλακός, αν είχε σύννεφα, θα ήταν βαρύς. Οι βοσκοί παρατηρούσαν πως πλάγιαζε ο σκύλος της μάντρας. Αν ήταν γυρισμένος προς τον βορά είχαν βαρυχειμωνιά ενώ αν ήταν κατά τον νότιο ο χειμώνας θα ήταν καλοκαιρινός. Οι κοπέλες πάλι έβγαιναν στην εξοχή και μάζευαν αγριολούλουδα από σαράντα διαφορετικά είδη , τραγουδώντας. Έπλεκαν στεφάνι και το βαζαν το βράδυ κάτω από το μαξιλάρι τους και έτσι έβλεπαν στον ύπνο τους ποιον άνδρα θα παντρευτούν.

Τέλος και οι παροιμίες γύρω από την Ημέρα του Προφήτη Ηλία είναι αρκετές

«Κι ο Αϊ Λιας  στον ουρανό… για να ρίξει ο Θεός νερό…»

«Κάθε χρόνο του Αϊ Λιός.. έρχεται ο καιρός αλλιώς»

«Από του Αϊ Λιά μπαίνει το Λάδι στην Ελιά»

«Της Αγίας Μαρίνας Σύκα, του Αι Λιός σταφύλι και του Αγίου Παντελεήμονα γεμάτο το μαντήλι»

Τέλος δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω και τον Λάκωνα Ποιητή Νικηφόρο Βρεττάκο που έγραψε για τον Ταΰγετο..

Έτσι μου στάθηκε ο Ταΰγετος

 «Έτσι μου στάθηκε ο Ταΰγετος: όπως ο κόρφος της μητέρας μου.
Με πότισε γαλάζιο, αψύ αίμα, ήλιο και πράσινο
ως να μου δέσει την ψυχή όπως την πέτρα του
ως να χαράξει στην καρδιά μου τις βαθιές χαράδρες του
να σχηματίσει μες στη ζωή μου δώδεκα κορφές
να βγαίνω απάνω με μοναδικό μου όνειρο τον ήλιο.
Με δίψα μου μοναδική τον ήλιο.
Δίψα βαθιά σαν ωκεανό,
ψηλότερη κι απ’ το φεγγάρι.
Δίψα που να την λυπηθεί ο Θεός!
Γύρω τριγύρω στην καρδιά μου τα γεράνια στέφανα των γκρεμνών του
ρωγμές για ζώα, νεροσυρμές ελάτια κι αγριοπερίστερα.
Κ’ ένας αητός απάνω μου να σπαθίζει τα σύννεφα.
Κ’ ένας αητός απάνω μου να σκάφτει τις βροντές
Ζητώντας να ‘βρει μέσα τους ένα σπινθήρα!
Έτσι μου στάθηκε ο Ταΰγετος όσο να γεννηθούνε
Τα δυο παιδιά του Θεού μέσα μου: η Ποίηση και η Αγάπη!»

Επιμέλεια Έρευνα Θέματος

Γιάννης Παυλάκος